Son yıllarda teknolojinin gelişmesi ile kalp damarlarını (koroner arterleri) görüntülemek kolaylaştı. Halk arasında “sanal anjiyografi, sanal anjiyo” veya “bilgisayarlı anjiyo” olarak bilinen yöntemle artık kalp hastalığını daha erken evrede ve kolayca tespit etmek mümkün hale geldi.
BT koroner anjiyografi nedir, nasıl çekilir?
Bu test için sıvı bir madde (radyoopak veya radyokontrast madde) koldaki herhangi bir toplar damardan serum içinde verilir. Bu madde damardan verildikten sonra vücuttaki tüm damarlarla birlikte kalbi besleyen atardamarlara (koroner arterlere) dağılır. Opak madde röntgen ışınlarına geçirgen değildir; bu yolla damar içinin silüet görüntüsünün alınmasını sağlar; yani damar içini “boyar ve röntgen ışınları ile görünür hale getirir. Koroner arterlerin içini tam olarak doldurduğunda kalbin seri video görüntüsü çekilir. Bilgisayar yardımıyla bu görüntülerden koroner arterler görüntüleri netleştirilir, büyütülür. Damar çeperinde kolesterol plağı ve kireçlenme olup olmadığı görülür. Ayrıca damarlarda daralma varsa darlıklar saptanır ve darlık yüzdeleri hesaplanır.
BT koroner anjiyografinin farkı nedir?
Bizim yani kardiyologların yaptığı koroner anjiyografide kateter kullanılır. Kateter kasıktaki veya koldaki atardamardan kalbe kadar ilerletilir ve opak madde kateter vasıtasıyla doğrudan koroner arterlerin içine enjekte edilir.
BT anjiyografide ise opak madde koldaki toplardamardan verilir. BT anjiyografide ve klasik anjiyografide de aynı opak madde kullanılır. Her iki tetkikte röntgen ışınları ile görüntü alınır, radyasyon mevcuttur.
BT anjiyografiyi radyoloji uzmanı (radyolog), kateterli anjiyografiyi ise kardiyoloji uzmanları (kardiyolog) yapar.
| Sanal Anjiyo (BT anjiyo) | Klasik Anjiyo |
| Radyoloji uzmanı yapar | Kardiyoloji uzmanı yapar |
| Toplardamar yoluyla yapılır (el sırtı veya koldan) | Atardamar yoluyla yapılır (bilek veya kasıktan) |
| Kateter kullanılmaz | Kateter kullanılır, atardamar içinden |
| Boya (opak madde) serumla toplardamardan verilir | Boya (opak madde) kateter ile koroner damar içine verilir |
| Görüntüleme için röntgen ışını kullanılır (radyasyon vardır) | Görüntüleme için röntgen ışını kullanılır (radyasyon vardır) |
| Erken evrede teşhise yardım eder | Darlıkları daha net görüntüler |
| Riski yüksek kişilerde tarama amaçlı yapılır | Hastalık beklentisi olan kişilerde teşhis amaçlı yapılır |
| İşlem çok kısa sürer, hemen ardından eve gidilebilir | İşlem sonrası en az bir kaç saat gözlem gerekir |
| Rapora göre tedavi kararını kardiyolog verir | Rapora göre tedavi kararını kardiyolog verir |
| Tedavi amaçlı işlem yapılamaz | Aynı seansta balon / stent uygulanabilir |
| Opak madde böbrek fonksiyonlarını etkileyebilir | Opak madde böbrek fonksiyonlarını etkileyebilir |
BT koroner anjiyografinin riski var mıdır?
Kullanılan opak maddeye bağlı olarak alerji (özellikle iyot alerjisi) riski vardır. Opak madde vücuttan böbrek yoluyla atıldığı için böbrek hastalığı / yetmezliği varsa, ayrıca böbreklere zarar verebilir. Klasik anjiyografide ve sanal anjiyografide aynı opak madde kullanılır. Radyasyon mevcuttur, ancak kabul edilebilir ve emniyetli miktardadır.
Agatston testi / skoru nedir?
BT anjiyografi sırasında veya ayrıca yapılabilen bir ölçümdür. Agatston skoru koroner arterlerdeki kalsiyum birikimini ölçer. Kalsiyum birikimi damar sertliği (ateroskleroz) ile ilgilidir.
Agatston skoru yüksek, ne demek?
Genelde sabit bir rakam veya yüzde verilir. Agatston skoru 100-300 arası yüksek risktir. Agatston skoru 300 ün üzerindeyse kalp krizi geçirme riski çok yüksek demektir. Benzer yaş ve cinsiyetteki kişilerin kalsiyum oranına göre ise yüzde (%) değer verilir; bu değer %75 in üzerindeyse kalp krizi riski yine çok yüksek demektir.
BT koroner anjiyografi, kime ne zaman gerekir?
Muayene ve kan tetkikleri gibi her zaman yol gösteren yöntemlerle kalp krizi riskini belirlemek mümün değilse veya ilave bilgiler gelecekse BT aniyografi ancak o zaman yapılmalıdır. Efor testi genel olarak %70-80 üzerindeki damar darlıklarını zaten gösterir. Bu derece ilerlemiş darlıklar günlük hayatta şikâyete sebep de olabilir. Daha az darlıklar hatta darlık yapmayan kolesterol plakları efor testinde belirti vermez; ancak bu plakların varlığı kalp hastalığının, damar sertliğinin başladığına işarettir. Koroner arterlerde darlık oluşturmayan kolesterol plak varlığında da kalp krizi riski vardır. Damar sertliğinin başlamış ve henüz sessiz (sinsi) durumda olduğu bu durumlarda BT anjiyografi tedavi planı için biz kardiyologlara yardımcı olabilir. Bu tetkikten kimin yarar göreceği kardiyoloji uzmanı tarafından belirlenir.
BT anjiyografinin yararı nedir, BT anjiyografi herkese gerekli mi?
BT anjiyografi sessiz plaklardan başka koroner damardaki ateroskleroz hasarını da çok erkenden saptamamıza yardım eder. Bu durumda kolesterol düşürücü tedaviye erken başlarız, diğer kalp riskleri için de önlemleri artırırız. Bu sayede kalp krizi ve felç gibi hastalık riskler azalır. Daha önceden kalp krizi geçirmiş, koroner by-pass (baypas) ameliyatı olmuş veya koroner damarlara stent takılmış kişilerde BT anjiyografinin ilave yararı çok azdır. Hatta koroner stentlerin varlığı sebebiyle görüntü bozulur, by pas ameliyatı olan veya stent takılmış kişilerde BT anjiyografi ile sağlıklı bilgi edinmemiz zordur. BT anjiyografi herkese tarama amaçlı yapılacak bir tetkik değildir. Olası riskleri ve maliyeti göz önünde tutarak sadece gereken kişilere yapılmalıdır. Tüm bu nedenlerle BT anjiyografi kardiyoloji uzmanının kararı ile yapılmalıdır. BT anjiyografi yapıldıktan sonra tedavi yine kardiyoloji uzmanı tarafından planlanmalıdır.
Prof. Dr. Ali Serdar Fak
Kalp riskinizi değerlendirmek için buradan hemen randevu alabilirsiniz: Randevu Al
Aşağıdaki sayfalarımız da konu ile ilgilidir:
