Ailesel yatkınlık önemlidir ve genellikle damar sertliği (ateroskleroz sebebiyle) olur. Ateroskleroz, damar duvarını zayıflatır, elastikiyetini ve dayanıklılığını bozar. Böylece atardamar içindeki basınç damarı daha kolay genişletir ve damarda zamanla balonlaşma meydana gelir (Şekil 1). Bu balonlaşma en sık aort damarının kalpten çıktığı yerde olur. Anatomik olarak aort kökü ve çıkan aorta olarak adlandırılan bu damar bölümünden kalbi besleyen atardamarlar (koroner damarlar) ve beyne giden atardamarlar da çıkar. Bu sebeple aort anevrizmasına bağlı olarak gelişen olumsuz durumlar kalpte ve beyinde çok ciddi ve acil hastalıklara sebep olur.
Klasik damar sertliği dışında bazı kalıtsal durumlarda da anevrizma riski vardır. Marfan sendromu ve biküspid aortası olanlarda aort anevrizması daha sıktır.
Anevrizma tespit edildiğinde ne yapmalı?
Kalpten çıkan aort damarının çapı genelde en fazla 37 mm olmalıdır. 40 mm’den fazla olan damar çapı anormaldir ve ilaçlarla tedavi gerekir. Balonlaşmanın ilerlememesi için:
- Yüksek kan basıncı (hipertansiyon) mutlaka tedavi edilmeli ve kan basıncı düşük tutulmalıdır. Damar içindeki yüksek basınç balonlaşmayı hızlandırır. Yüksek tansiyon tedavisi anevrizma ve yırtılma riskini azaltır.
- Yüksek kolesterol tedavi edilmelidir. Kolesterol, damar çeperinde hasara sebep olur, balonlaşmayı hızlandırır. Yüksek kolesterolün tedavisi anevrizma ve yırtılma riskini azaltır.
- Sigara ve tütün ürünleri mutlaka bırakılmalıdır. Sigara damar sertliğini hızlandırır. Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak, kullanmamak anevrizma ve yırtılma riskini azaltır.
- Bazı hastalarda ayrıca aspirin gerekebilir.
- Aort damarının karın içindeki kısmında da anevrizma (balonlaşma olabilir; tetkik edilmelidir.
- Yılda bir kez klinik muayene ve kalp doktoru tarafından ekokardiyografi takibi gerekir.
- Yarışmalı sporlar, ağırlık kaldırma, uzun süreli ıkınma (şiddetli ve kronik kabızlık) gibi durumlar anevrizmayı hızlandırır, yırtılma riskini artırır. Tedavisine dek bu durumlardan kaçınılmalıdır.
- Aile bireylerinde, hastanın birinci derece yakınlarında da benzer riskler olabilir; araştırılmalı ve var olan riskler aynı şekilde önlenmelidir.
Aort anevrizması yırtılması (aort disseksiyonu) ne demektir?
Anevrizmanın seyri sırasında damar çeperindeki kolesterol plaklarının yol açtığı hasar ve damar içindeki yüksek basınç sebebiyle damar duvarının tabakaları arasına kan sızmaya başlar (Şekil 2).
Bu sızma damar duvarını şişirir ve damar boşluğunu daraltır. Böylece damar içinden organlara gidecek kan akımı azalır, hatta bazen durur (Şekil 3). Bu tablo bazen aniden gelişir ve dakikalar, saatler içinde hayatı tehdit eden durumlar ortaya çıkar. Kalp krizi ve felç, hatta ani ölüm olabilir. Göğüste, sırtta ani anginal ağrı, tansiyon düşmesi, fenalık, terleme, senkop ve şok anevrizma yırtılmasının belirtileri olabilir. Bu sebeple, damar sertliği olan bir kişide böyle bir durum ortaya çıkarsa acilen 112 aranmalı ve teşekkülü bir hastaneye başvurulmalıdır.
Ameliyat ne zaman gerekir?
Genellikle aort kökü veya çıkan aorta genişliği 55 mm’yi aşınca ameliyat gereklidir. Çünkü bu genişlikten itibaren anevrizma yırtılması (disseksiyon) riski çok yüksektir.
Özet:
Aort nevrizmasının en sık sebebi genetik yatkınlığa ilave olarak yüksek tansiyon (hipertansiyon), yüksek kolesterol ve sigaradır. Bu hastalıklar tedavi edildiğinde risk azalır. Sağlıklı beslenin, düzenli egzersiz yapın, sigara ve tütün ürünleri kullanmayın. Kalp kontrollerinizi aksatmayın.
Prof. Dr. Ali Serdar Fak, http://www.draliserdarfak.com
Kalp kontrolü için bu linkten hemen randevu alabilirsiniz.
Aşağıdaki sayfalarımız da yararlı olabilir:
Kaynaklar

