Son güncelleme:

Birden fazla beta bloker çeşidi olduğundan, etkileri ve yan etkileri de farklıdır. Beta blokerler bazı hücrelerdeki “beta reseptörleri” ne bağlanarak etki gösterir. Beta reseptörleri kalp kasında, damarlarda ve akciğerlerde bulunur. Vücut tarafından sentezlenen adrenalin ve noradrenalin gibi moleküller bu reseptörlere bağlanarak etki gösterir ve kalp hızının artmasına ve tansiyonun (kan basıncının) yükselmesine sebep olur. Beta bloker ilaçlar da bu reseptörlere bağlanır; bu reseptörleri “bloke eder” ve adrenalin, noradrenalin gibi moleküllerin bu reseptörlere bağlanıp faaliyet göstermesini önler. Böylece kalp hızlanmaz, tansiyon fazla yükselmez. Üç ayrı beta bloker alt grubu vardır:

Birinci kuşak (seçici olmayan beta blokerler):  Damar, kalp, akciğer ve beyin hücrelerine bağlanırlar (Dideral).

Kullanıldığı hastalıklar: Uygunsuz taşikardi halleri, ellerde tremor (esansiyel tremor), hipertiroidi (tiroid bezinin fazla hormon salgılaması hastalığı), migren atakları. 

Olası yan etkileri: Astımı olanlarda atakları tetikleyebilirler, yüksek dozlarda nabız (kalp hızı) fazla yavaşlayabilir (bradikardi), halsizlik yapabilir, nadiren kötü rüyalara ve kabuslara sebep olabilirler.

İkinci kuşak (seçici beta blokerler): Damar ve kalp hücrelerine bağlanırlar (Beloc Zok, Betablok, Saneloc).

Kullanıldığı hastalıklar: Kalp yetersizliği tedavisi, kalp krizi sonrası, koroner arter hastalığı, atriyal fibrilasyon başta olmak üzere farklı aritmiler (kalp ritim bozuklukları), hipertansiyon tedavisi.

Olası yan etkileri: Yüksek dozlarda kalp hızı (nabız) çok yavaşlayabilir (bradikardi), yüksek dozlarda tansiyon düşebilir (hipotansiyon).

Üçüncü kuşak (damar gevşetici özelliği de olan beta blokerler): Damar ve kalp hücrelerine bağlanırlar (Nexivol, Vasoxen, Dilatrend, Arlec).

Kullanıldığı hastalıklar: Kalp yetersizliği tedavisi, kalp krizi sonrası, koroner arter hastalığı, atriyal fibrilasyon başta olmak üzere farklı aritmiler (kalp ritim bozuklukları), hipertansiyon tedavisi.

Olası yan etkileri: Yüksek dozlarda kalp hızı (nabız) çok yavaşlayabilir (bradikardi), yüksek dozlarda tansiyon düşebilir (hipotansiyon).

Beta bloker ilaçların genel olarak kan trigliserit düzeyinde hafif artışa sebep olduğu bildirilmişse de, bu durumun klinik olarak herhangi bir olumsuz sonucu yoktur. Beta blokerler erkeklerde nadiren sertleşmede azalmaya sebep olabilirler, ancak bu etki kalıcı değildir.

Önemli:

  1. Beta blokerlerin kalp yetersizliği ve kalp krizi gibi durumlarda yaşam süresini uzattıkları net bir şekilde kanıtlanmıştır. Bu nedenle ilgili hastalıklarda kullanılması çok önemlidir, yan etki endişesi sebebiyle bu ilaçlardan mahrum kalmayın. Doktorunuzla görüşün, bünyenize uygun ilaç ve doz bulunması mümkündür.  Bu yararlı etkiler ikinci ve üçüncü kuşak beta bloker ilaçlar için geçerlidir.
  2. Beta bloker ilaçların aniden bırakılması çarpıntı ve tansiyon ataklarına sebep olabilir. Beta bloker grubu ilaçları ne sebeple alıyor olursanız olun, bırakmanız gerektiğinde doktorunuzla görüşün, uygun bir azaltma planıyla bırakın.

 

Prof. Dr. Ali Serdar Fak, http://www.draliserdarfak.com 

Kalp kontrolü için bu linkten hemen randevu alabilirsiniz.

Aşağıdaki sayfalarımız da yararlı olabilir:

  1. Kalp krizi nedir, belirtisi nedir?
  2. Hipertansiyon tedavisi hakkında pratik bilgiler
  3. Kalp yetersizliği hakkında pratik bilgiler

Kaynaklar:

  1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30227820/ 
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK532906/