Atriyal fibrilasyon nedir ?
En sık görülen ve tedavi gerektiren kalp ritim bozukluğudur (aritmi). Atriyal fibrilasyon (AF) sıklığı yaşla birlikte sıklığı artar. 65 yaş üzerindeki kişilerde ve hipertansiyon, kalp krizi, kalp yetersizliği, tiroid hastalıkları (hipertirioidi) olan kişilerde sık görülür. Yaşlı bireylerin %8-10’unda AF vardır. Belirtisi bazen çarpıntı, bazen nefes darlığı vey açabuk yorulmadır. Ancak sıklıkla hiç belirti olmayabilir. Kalp yavaş, hızlı veya normal hızda bile olabilir ancak düzensiz kasılır (bakınız EKG Şekil 1 ve 2). AF bazen kısa süreli ataklar halinde olur geçer, zamanla kalıcı hale gelebilir.
Atriyal fibrilasyonun önemi nedir?
Bu aritmi sırasında kalp düzensiz aralıklarla kasıldığı için kalp kulakçıkları içinde göllenmeye bağlı olarak küçük pıhtıcıklar gelişir ve bunlar dolaşıma katılıp damarları tıkayabilir. Bu pıhtılar beyin damarlarını tıkandığında inme (felç) olur. AF, en sık felç (inme) sebepleri arasındadır. İnme riski özellikle kalp, tansiyon ve şeker hastalarında daha yüksektir.
İnme belirtileri nedir?
Tek taraflı (sağ veya sol) kol veya bacakta uyuşma, karıncalanma veya kuvvet kaybı en sık belirtilerdir. Birlikte konuşma bozukluğu, kelimeleri çıkaramama, peltek konuşma, söylenenleri anlamama olabilir. Bazen sadece yüzde, dudaklar etrafında seyirme, his kaybı veya yüzde asimetri gelişebilir. Bu belirtiler bazen bir kaç dakika sürüp geçer. Genellikle haberci belirtilerdir. Önlem alınmazsa kalıcı felç (inme) gelişebilir. İnme hastalarının önemli bir kısmında konuşma bozukluğu ve kol bacak tutmaması, yatağa bağımlılık kalıcı olabilir. Bu sebeple inmeye sebep olacak durumnların önlenmesi ve tedavi edilmesi çok önemlidir.
İnme önlenebilir mi?
Evet, inme önlenebilir. Atriyal fibrilasyona bağlı pıhtı ve felç riskini azaltmak için kan sulandırıcı (pıhtılaşmayı azaltan) ilaçların kullanılması gerekir. Bu ilaçlar aspirinden farklıdır. Aspirin, kalpten gelen pıhtıya bağlı bu inme türünde yeterli koruma sağlamaz. Bu amaçla eskiden coumadin (warfmadin) kullanılırdı. Ancak sık aralıklarla kanda INR tetkiki yapıp doz ayarı gerektiği kullanımı zordur ve bu sebeple bu ilaç artık çok az kullanılmaktadır. “Yeni kuşak (YOAK)” olarak adlandırılan (Lixiana, Eliquis, Xarelto, Pradaxa, vb.) kan sulandırıcı ilaçlar INR tetkiki gerektirmez ve daha pratiktir. Bu ilaçlarla ayrıca kanama riski daha düşüktür. Ancak protez kalp kapağı olan kişilerde hala coumadin (warfmadin) kullanmaya devam etmekteyiz. Bu konuyu kendi doktorunuzla görüşmenizi öneririz
Şekil 1. AF ritmi. Her “K” işareti bir kalp vurusu sinyalini gösterir. Kalp ritmi düzensiz olduğundan aralıklar düzensizdir.
Şekil 2. Normal kalp ritmi. Her “K” işareti bir kalp vurusu sinyalini gösterir. Kalp hızı düzenlidir; aralıklar eşittir.
Atriyal fibrilasyon nasıl anlaşılır?
En sık belirti çarpıntıdır. Birkaç dakikadan uzun süren sebepsiz çarpıntı atakları, eforla çabuk yorulma varsa AF den şüphelenmek gerekir.
Atriyal fibrilasyon teşhisi nasıl konur?
EKG ile tanı konur. Her çarpıntı atağını tek bir EKG ile yakalamak mümkün değildir. Çoğu zaman Holter EKG kaydı ile AF atağını yakalamak mümkündür. 4 gün ve üzerinde Holter EKG kaydı yapılırsa aritmiyi yakalama şansı en yüksektir. Artık günlük hayatı engellemeyen ve kayıt sırasında duş alınabilen yeni kuşak kablosuz Holter EKG cihazları vardır ve bu cihazların bazıları yapay zeka ile çalışır. Kablosuz Holter EKG ve yapay zeka ile AF tanısı hakkında buraya tıklayıp bilgi alabilirsiniz. Ayrıca bazı akıllı saatler de çarpıntı ve AF uyarısı vermektedir.
Atriyal fibrilasyonu önlemek mümkün mü?
Evet, mümkün. Hipertansiyon, şeker hastalığı, yüksek kolesterol ve kalp yetersizliği iyi tedavi edilirse AF riski azalır. Düzenli egzersiz yapanlarda AF riski azalır. Sağlıklı beslenme ve sigarasız bir hayat kalbinizi korur. Aritmi ve felç riskiniz azalır. Hipertansiyon ve tedavisi hakkında burayı tıklayıp bilgi alabilirsiniz.
Prof. Dr. Ali Serdar Fak, http://www.draliserdarfak.com
Aşağıdaki sayfalarımız da konuyla ilgilidir:
Kalp yetersizliği teşhisi kondu. Ne yapacağım?
Hipertansiyon tedavisi hakkinda bilgiler
Hipertansiyon nedir, nasıl teşhis edilir?
İnmenin belirtileri, acil durumda ne yapmalı (ENG, dış link)
