Atriyal fibrilasyon (AF) en sık görülen ve tedavi gerektiren kalp ritim bozukluğudur (aritmi). Sıklığı yaşla birlikte, 65 yaş ve sonrasında giderek artar. Ayrıca hipertansiyon (yüksek tansiyon), kalp krizi, kalp yetersizliği, kalp kapak hastalığı, miyokardit AF riskini artırır. Kalp dışında en sık AF sebebi tiroid hastalığıdır (hipertirioidi, halk arasında “zehirli tiroid”). Yaşlı bireylerin %8-10’unda AF vardır.
Atriyal fibrilasyon neden önemlidir?
Çünkü AF hastalarında inme (felç) riski artar. Bu aritmi sırasında kalp düzensiz aralıklarla kasıldığı için kalp kulakçıkları içinde göllenmeye bağlı olarak küçük pıhtıcıklar gelişir ve bunlar dolaşıma katılıp damarları tıkayabilir. Bu pıhtılar beyin damarlarını tıkandığında inme (felç) olur. AF, en sık felç (inme) sebepleri arasındadır. AF hastalarında kalp yetersizliği, yüksek tansiyon ve şeker varsa felç riski daha da artar. AF ayrıca kalp büyümesine, kalp yetersizliğine sebep olur. AF ataklarının teşhis edilmesi felç riskinin ve kalp yetersizliğinin önlenmesi için çok önemlidir.
Atriyal fibrilasyon nasıl anlaşılır, ne zaman şüphe etmek gerekir?
Kalp atımları (nabız) düzensizdir. Belirtisi bazen çarpıntı, nefes darlığı veya çabuk yorulmadır. Hastalar çoğu zaman sebepsiz çarpıntı atakları hisseder veya her zamanki eforla, aktiviteyle daha çok yorulduğunu belirtir. Ancak sıklıkla hiç belirti olmayabilir, yani AF aslında çoğu zaman semptom vermez. AF bazen kısa süreli ataklar halinde olur geçer, kalp ritmi kendiliğinden normale dönebilir. Ancak zamanla AF ritmi kalıcı (kronik) hale gelebilir.
Uzun süredir hipertansiyonu olanlarda (özellikle tedavi edilmemişse), kalp krizi geçirmiş olanlarda, kalp yetersizliği olanlarda, KOAH, amfizem hastalığı olanlarda AF riski daha fazladır.
Dikkat:
- Sebepsiz çarpıntı ataklarınız varsa,
- Efor sırasında eskiye göre daha çabuk yoruluyor ve çarpıntı hissediyorsanız,
- Tansiyon cihazınız “düzensiz nabız / aritmi” uyarısı veriyorsa,
- Akıllı saatiniz “düzensiz nabız / AF” uyarısı veriyorsa, mutlaka kalbinizi kontrol ettirin.
Atriyal fibrilasyon teşhisi nasıl konur?
Tanı EKG ile konur (Şekil 1 ve 2). Çarpıntı ataklarını tek bir EKG ile yakalamak pek mümkün değildir. Çoğu zaman Holter EKG kaydı ile AF atağını kanıtlamak gerekir. AF atakları genelde kısa süreli ve seyrek olduğundan uzun süreli Holter kaydı gerekir. 24 saatlik Holter kaydı ile AF ataklarını yakalama şansı sadece %10-20 arasındadır, 48 saatlik kayıtta % 30 dur. AF teşhisi için en uygun kayıt süresi 4 gün ve üzerindedir; teşhis şansı %80 lere ulaşır.
Artık günlük hayatı engellemeyen ve kayıt sırasında duş alınabilen yeni kuşak kablosuz Holter EKG cihazları vardır ve bu cihazların bazıları yapay zeka ile çalışır. Kablosuz Holter EKG ve yapay zeka ile AF tanısı hakkında buraya tıklayıp bilgi alabilirsiniz. Ayrıca bazı akıllı saatler de çarpıntı ve AF uyarısı vermektedir.
Atriyal fibrilasyon nasıl tedavi edilir?
Tedavide üç ayrı hedefimiz vardır:
- Düzensiz ve yüksek kalp hızını (nabzı) yavaşlatmak, uygun sınırlarda tutmak.
- Bu amaçla beta bloker grubu ilaçlar kullanırız (beloc zok, sanelok, betablok vb.).
- Kalp içinde pıhtı oluşmasını önlemek, felç riskini azaltmak. En önemli tedavi bu hedefi budur.
- Bu amaçla kan pıhtılaşmasını azaltan, kan sulandırıcı ilaçlar kullanırız (eliquis, xarelto, lixiana, pradaxa vb.).
- Eskiden bu amaçla kullanılan coumadin, warfmadin isimli ilaçları pratik zorlukları sebebiyle artık daha az tercih etmekteyiz.
- Kapak protezi olanlarda hala warfmadin grubu ilaçlar hala tek seçenektir.
- Düzensiz kalp ritmini tekrar normal kalp ritmine döndürmek.
- Bu amaçla öncelikle anti-aritmik grup ilaları kullanırız (Cordarone, Rythmonorm vb.)
- Bazı hastalarda ise ablasyon uygulaması ile AF tedavi edilebilir, normal ritim sağlanabilir.
Prof. Dr. Ali Serdar Fak, http://www.draliserdarfak.com
Kalp kontrolü için bu linkten hemen randevu alabilirsiniz.
Aşağıdaki sayfalarımız da yararlı olabilir:
- İnme nedir, nasıl önlenir?
- Kablosuz Holter ile duş alınabilir mi?
- Yüksek kolesterol tedavisi hakkında en sık sorular
- Hipertansiyon nedir, nasıl teşhis edilir?
Kaynaklar:
